در نتیجه آزمایش شنوایی، اصطلاحاتی مانند آدیگرام، آستانه شنوایی، دسیبل، فرکانس و نوع افت شنوایی بیشترین کاربرد را دارند. آدیگرام نمودار اصلی تفسیر نتایج است، آستانه شنوایی کمترین صدای قابلشنیدن را نشان میدهد، دسیبل شدت صدا و فرکانس زیر و بمی آن را مشخص میکند. در مراکز تخصصی شنوایی سنجی در شیراز، این اصطلاحات همراه با تست شنوایی، تمپانومتری و بررسی گفتار برای تشخیص دقیق استفاده میشوند.
راهنمای کامل اصطلاحات شنوایی سنجی در نتیجه آزمایش
در آغاز مسیر بررسی و تفسیر اصطلاحات شنوایی سنجی در نتیجه آزمایش، آشنایی با مفاهیم پایه اهمیت زیادی دارد. بسیاری از مراجعان، والدینی که موضوع شنوایی سنجی کودکان در شیراز را دنبال میکنند تا بزرگسالانی که به دنبال علت کاهش شنواییاند، با اصطلاحاتی مانند آستانه شنوایی، تیمپانوگرام و نوع کم شنوایی رو به رو میشوند.
این واژهها فقط نامهای تخصصی نیستند؛ هر کدام داستانی دربارهٔ کیفیت شنیدن، سلامت گوش میانی و توانایی دریافت صداها روایت میکنند. با درک درست این اصطلاحات، تصمیم گیری دربارهٔ درمان یا پیگیریهای بعدی سادهتر، دقیقتر و اطمینان بخشتر خواهد شد.
آشنایی با بخشهای اصلی نتایج شنوایی سنجی (ادیوگرام و تمپانومتری)
در بررسی اصطلاحات شنوایی سنجی در نتیجه آزمایش، یکی از مهمترین مراحل، شناخت بخشهایی است که نتیجه تست بر اساس آنها تفسیر میشود. بسیاری از افرادی که برای شنوایی سنجی در شیراز یا هر نقطهای مراجعه میکنند، ابتدا با دو نمودار و گزارش اصلی روبهرو میشوند. این دو بخش مانند نقشهای دقیق، وضعیت گوش بیرونی، میانی و داخلی را نشان میدهند و کمک میکنند ماهیت کم شنوایی یا اختلال احتمالی را بهتر بشناسیم.
- اودیوگرام (Audiogram)
اودیوگرام نموداری است که میزان آستانه شنوایی فرد را در فرکانسهای مختلف نشان میدهد. در میان اصطلاحات شنوایی سنجی در نتیجه آزمایش، این نمودار بیشترین کاربرد را دارد. اودیوگرام مشخص میکند فرد چه صداهایی را آرامتر یا بلندتر از حد طبیعی میشنود و الگوی کاهش شنوایی او چگونه است. تحلیل دقیق این نمودار میتواند نوع کمشنوایی (رسانشی، حسیعصبی یا ترکیبی) و شدت آن را آشکار کند.
- تمپانومتری (Tympanometry)
تمپانومتری وضعیت گوش میانی را بررسی میکند و نشان میدهد پرده گوش و استخوانچهها چه واکنشی به تغییر فشار هوا دارند. این آزمون از کلیدیترین عناصر اصطلاحات شنوایی سنجی در نتیجه آزمایش محسوب میشود. زیرا وجود مایعات گوش، تهویه نامناسب شیپور استاش، یا اختلالات پردهٔ گوش را به طور دقیق آشکار میسازد. نتیجه تمپانومتری با منحنیهای نوع A، B یا C نمایش داده میشود و هر کدام معنای بالینی مشخصی دارند.
تفسیر علائم و نمودار ادیوگرام (نوار گوش)
در میان اصطلاحات شنوایی سنجی در نتیجه آزمایش، ادیوگرام یکی از مهمترین ابزارهای تشخیص است؛ نموداری که با نگاه دقیق به آن میتوان مسیر شنیدن فرد را از فرکانسهای پایین تا بالا دنبال کرد. این نمودار با نمادهای خاص، شدت صدا و نحوهی واکنش گوش به هر فرکانس را نشان میدهد.
فاصله و تفاوت میان خطوط در گوش راست و چپ، نوع و شدت کم شنوایی را آشکار میکند. فهم این علائم کمک میکند بدانیم مشکل از گوش میانی است یا گوش داخلی و آیا نیاز به بررسیهای درمانی یا توان بخشی وجود دارد.
نمادها، فرکانسها و شدت صدا (dB) و (Hz) در ادیوگرام
در ادیوگرام هر نماد معنا دارد؛ دایره برای گوش راست، ضربدر برای گوش چپ و خطوط پیوسته یا نقطه چین برای نشان دادن مسیر شنوایی. این ساختار یکی از پایهایترین بخشهای اصطلاحات شنوایی سنجی در نتیجه آزمایش است. محور افقی نمودار فرکانسها را نشان میدهد که با واحد هرتز (Hz) مشخص میشوند.
محور عمودی شدت صداست که با دسی بل (dB) اندازه گیری میشود و هرچه عدد بیشتر باشد، صدا بلندتر است. تحلیل این دو محور کمک میکند الگوی شنوایی فرد و محدودههایی که در آن افت شنوایی رخ داده، به وضوح مشخص شود. ادیوگرام از همین طریق تصویری بسیار واقعی و کاربردی از توانایی شنیدن ارائه میدهد.
آستانه شنوایی هوایی (AC) و استخوانی (BC)
آستانههای شنوایی هوایی (Air Conduction یا AC) و استخوانی (Bone Conduction یا BC) از مهمترین بخشهای اصطلاحات شنوایی سنجی در نتیجه آزمایش هستند. زیرا محل اصلی مشکل را مشخص میکنند. در تست AC، صدا از طریق هدفون وارد گوش میشود و مسیر کامل شنوایی (از گوش بیرونی تا گوش داخلی) بررسی میگردد.
اما در تست BC، ویبراتور مخصوص روی استخوان پشت گوش قرار میگیرد و صدا مستقیم به گوش داخلی میرسد، بدون اینکه گوش بیرونی و میانی نقشی داشته باشند. مقایسه نتایج AC و BC نشان میدهد افت شنوایی از نوع رسانشی یا حسیعصبی است. اگر اختلاف میان این دو زیاد باشد، مشکل در گوش میانی مطرح است. اما اگر هر دو مشابه افت کنند، منش مشکل در گوش داخلی یا عصب شنوایی قرار دارد.
درجات و انواع کم شنوایی بر اساس نتایج ادیومتری
در نتایج ادیومتری، کمشنوایی بر اساس درجه و نوع دستهبندی میشود. درجات کمشنوایی شامل خفیف، متوسط، شدید و عمیق است که میزان افت شنوایی را مشخص میکند. از نظر نوع نیز کمشنوایی به هدایتی، حسیعصبی و آمیخته تقسیم میشود. در فرآیند شنوایی سنجی کودکان در شیراز، تفسیر دقیق این نتایج همراه با تستهای رفتاری و گفتاری نقش مهمی در انتخاب مسیر درمان و توانبخشی دارد. شناخت این درجات کمک میکند نیازهای درمانی، انتخاب سمعک یا تعیین نوع توانبخشی دقیقتر انجام شود. این موضوع برای برنامه ریزی درمان در بزرگسالان و کودکان اهمیت اساسی دارد.
طیف کم شنوایی: از شنوایی طبیعی تا عمیق
ادیومتری، به عنوان یکی از کلیدیترین بخشهای اصطلاحات شنوایی سنجی در نتیجه آزمایش، طیف کاملی از وضعیت شنوایی را نشان میدهد. اگر آستانه شنوایی فرد بین ۰ تا ۲۰ دسی بل باشد، شنوایی طبیعی محسوب میشود. کم شنوایی خفیف بین ۲۵ تا ۴۰ دسی بل دیده میشود.
همچنین باعث میشود فرد در شنیدن صداهای آرام یا گفتگو در محیطهای شلوغ مشکل داشته باشد. کم شنوایی متوسط بین ۴۰ تا ۵۵ دسی بل است و در این حالت درک گفتار حتی در محیطهای آرام دشوار میشود. با رسیدن به سطح شدید یا عمیق (بیش از ۷۰ دسی بل)، بدون تقویت کنندههای صوتی یا روشهای درمانی، فرد توانایی تشخیص بیشتر صداهای گفتاری را از دست میدهد.
تشخیص کم شنوایی انتقالی، حسی-عصبی و ترکیبی
شناخت نوع کم شنوایی از طریق بررسی تفاوت آستانههای هوایی و استخوانی، یکی از بنیادیترین بخشهای اصطلاحات شنوایی سنجی در نتیجه آزمایش است. این تشخیص نشان میدهد مشکل در کدام قسمت از مسیر شنوایی شکل گرفته است: گوش بیرونی، میانی یا داخلی.
در ابتدای تحلیل، متخصص اختلاف میان خطوط AC و BC را بررسی میکند. اگر بین این دو فاصله قابل توجه وجود داشته باشد، احتمال اختلال در انتقال صدا توسط گوش میانی مطرح میشود. اما اگر هر دو مسیر مشابه دچار افت باشند، منشا مشکل در حلزون گوش یا عصب شنوایی خواهد بود. گاهی نیز هر دو الگو هم زمان ظاهر میشوند که نشانه وجود اختلال ترکیبی است.
| نوع کم شنوایی | ویژگیهای تشخیصی | محل درگیری | توضیح بالینی |
| انتقالی (Conductive) | اختلاف زیاد بین AC و BC؛ BC طبیعی یا نزدیک طبیعی | گوش بیرونی یا میانی | ناشی از جرم گوش، عفونت، مایع گوش میانی یا مشکلات پرده گوش |
| حسی–عصبی (Sensorineural) | افت مشابه در AC و BC | گوش داخلی یا عصب شنوایی | دائمیتر؛ ناشی از آسیب سلولهای شنوایی، ژنتیک، سن یا نویز شدید |
| ترکیبی (Mixed) | هم افت AC شدیدتر از BC و هم افت BC | هم گوش میانی و هم گوش داخلی | ترکیب اختلال رسانشی و حسی-عصبی؛ درمان وابسته به علتهای مختلف |
این بخش از تحلیل یکی از دقیقترین مراحل تفسیر نتایج ادیومتری است و در تصمیم گیری نهایی نقش کلیدی دارد.
اصطلاحات کلیدی در تستهای گفتاری (SRT، SDS، MCL)
در روند تفسیر اصطلاحات شنوایی سنجی در نتیجه آزمایش، تستهای گفتاری نقش مهمی در سنجش توانایی واقعی فرد برای درک کلمات در زندگی روزمره دارند. این آزمونها تنها بررسی شنیدن صدا نیستند. بلکه سنجش کیفیت درک گفتار در شدتها و شرایط مختلفاند.
سه اصطلاح مهم در این بخش SRT، SDS و MCL هستند. SRT یا آستانه تشخیص گفتار نشان میدهد فرد در چه شدتی میتواند کلمات دوسیلابی را تشخیص دهد. SDS یا درصد تمایز کلمات، توانایی درک دقیق کلمات تک سیلابی را میسنجد و به طور مستقیم با کیفیت شنوایی ارتباط دارد.
MCL نیز شدت صدایی است که فرد آن را برای شنیدن گفتار، مطلوب و راحت میداند. این سه مفهوم به متخصص کمک میکنند بفهمد مشکل شنوایی بیشتر در دریافت صداست یا در فهم آن و همین مسئله مسیر درمان یا انتخاب سمعک را هدفمند میسازد.
فهم نتایج تمپانومتری: تیپهای A، B، C و مفهوم آنها
در میان اصطلاحات شنوایی سنجی در نتیجه آزمایش، تمپانومتری یکی از دقیقترین ابزارهای تشخیص وضعیت گوش میانی است. این آزمون با بررسی حرکت پذیری پردهٔ گوش و فشار داخل گوش میانی، اطلاعات ارزشمندی درباره عملکرد گوش ارائه میدهد. در ابتدای تحلیل، نمودار تمپانومتری بررسی میشود تا نوع منحنی مشخص گردد.
هر تیپ معنای بالینی خاصی دارد و تعیین میکند آیا گوش میانی عملکرد طبیعی دارد یا گرفتار التهاب، تجمع مایع، مشکلات شیپور استاش یا پارگی پردهٔ گوش است. در پایان تحلیل، متخصص با توجه به نوع منحنی، مسیر درمانی مناسب را پیشنهاد میکند و مشخص میکند آیا نیاز به دارو، پایش دورهای یا اقدامات تکمیلی وجود دارد.
جدول کامل تیپهای تمپانومتری
| نوع تمپانوگرام | وضعیت فشار گوش میانی | میزان حرکت پردهٔ گوش | تفسیر بالینی | کاربرد در اصطلاحات شنوایی سنجی در نتیجه آزمایش |
| A | طبیعی | طبیعی | عملکرد نرمال گوش میانی؛ نشانه سلامت پرده و استخوانچهها | الگوی مطلوب؛ با شنوایی طبیعی دیده میشود |
| As | طبیعی | کاهش یافته | سفتی پرده یا اتواسکلروز خفیف | نشان دهنده محدودیت حرکتی پردهٔ گوش |
| Ad | طبیعی | بیش از حد | شلی پرده یا قطع زنجیره استخوانچهها | پردهٔ گوش بیش از حد حرکت میکند |
| B | قابل تشخیص نیست | تقریباً صفر | وجود مایع در گوش میانی، عفونت یا پارگی پرده | یکی از مهمترین نشانههای اختلالات گوش میانی |
| C | منفی (کمتر از –100 dPa) | طبیعی | اختلال عملکرد شیپور استاش؛ بارز پس از سرماخوردگی | فشار گوش میانی غیرمتعادل و نیازمند پیگیری |
تمپانومتری با ارائهٔ این الگوها، تصویری شفاف از وضعیت گوش میانی میسازد و یکی از ضروریترین مراحل تفسیر نتایج شنواییسنجی است. این بخش در تصمیم گیری درمانی نقش اساسی دارد و کمک میکند علت بسیاری از نشانههای شنوایی بهتر درک شود.
